Wyprawy wspinaczkowe
witamy 2018-02-25
Wspinaczka górska
Wstecz


Dodano dnia:
2011-02-07

Uprzęże

Poradniki
Sprzęt

Dawno, dawno temu wspinacze wiązali się liną bezpośrednio w pasie. Od tych prostych początków rozwój następował bardzo powoli...

Charles Evans, członek zwycięskiej brytyjskiej wyprawy na Mt. Everest w 1953 r. pisał w roku 1956 tak: "Jest kika metod wiązania się liną; najlepsza jaką znam to użycie oddzielnej pętli wykonanej z konopii o średnicy około 5mm na tyle długiej, by wystarczyło do przewiązania się w pasie 5, 6 razy zanim połączymy jej końce węzłem refowym i zderzakowym. W tak zawiązaną w pasie pętlę wpinamy karabinek, który łaczymy z nylonową liną za pomocą węzła zwanego Tarbuck. Użyty do tego celu karabinek musi być stalowy i przedniej jakości".

Niewielki postęp w ascetycznym podejściu do kwestii bezpieczeństwa poczyniono nieco później, przewiązując się kilka razy w pasie ale już taśmą o szerokości 5 cm.

"Lider nie odpada" naczelne hasło naszych praojców...

Węzeł Tarbuck wynaleziony przez Kennetha Tarbucka

 

 

 

 

Upłynął długi czas zanim cokolwiek drgnęło w tej materii... Pojawił się wywatowany lub usztywniony gąbką, wykonany z nylonu pas biodrowy. Ten innowacyjny na tamte czasy produkt pozwalał wspinaczom przeprowadzić linę przez specjalnie wszyty w tym celu rękaw, co stwarzało dużo większy komfort i pewność aniżeli pomysł wiązania się liną bezpośrednio w pasie. Tak zaczęła się era uprzęży biodrowej...

Pierwsze specjalne pasy wspinaczkowe zaczęły funkcjonować w latach 60. XX w. Szczytem ekstrawagancji były wtedy dodatkowe taśmy, które obejmowały uda.

Obecnie uprząż jest niezbędnym elementem ekwipunku każdego, kto uprawia wspinaczkę

Don Whillans, brytyjski wspinacz, skonstruował w 1970r uprząż, która rzeczywiście nadawała się do wspinaczki i do przejęcia obciążeń po odpadnięciu. Uprząż piersiowaNie była zbyt wygodna i brakowało w niej jeszcze łącznika centralnego, czyli ucha asekuracyjno-zjazdowego. Te próby dały znaną nam od lat 70-tych uprząż wspinaczkową. Prekursorzy uprzęży w Wielkiej Brytanii hołdowali jej biodrowej wersji. Europejczycy z kontynentu bardzo długo byli „przywiązani” do pasa piersiowego. Połączenie tych dwóch rozwiązań dało kompletną uprząż.

Uprząż dolna (biodrowa) i górna (piersiowa) czyli kompletna

Uprząż dolna (biodrowa), sportowa (nieregulowana)...

Uprząż dolna (biodrowa), uniwersalna (regulowana)...

Jeden ze sposobów łączenia uprzęży biodrowej i piersiowej...

Konstrukcja uprzęży i materiały, z których ją wykonano, skutecznie zabezpieczają nas przed fatalnymi skutkami odpadnięcia od ściany. Przede wszystkim minimalizują skutki siły działającej na nasze ciało, podczas wyhamowania lotu, choć to nie uprząż- tylko lina - pochłania znaczną część energii wygenerowaną podczas upadku. Uprząż ma być wygodna i doskonale rozkładać napięcia, zwłaszcza w obszarach tylnej części ud i pleców. Nie oznacza to wcale, że możemy skoczyć w takiej uprzężyw kilkusetmetrową przepaść i nic nam się nie stanie. Jednak w większości odpadnięć, jakie zdarzają się w praktyce mamy szansę wyjść cało i zdrowo z opresji.

Uprząż przydaje nam się także do noszenia sprzętu, niezbędnego podczas wspinaczki. Służą do tego stosowne uchwyty...

Najpopularniejszą, bez wątpienia, we wspinaniu jest uprząż dolna.  

Składa się z pasa biodrowego obejmującego talię oraz z pasów udowych, w które wsuwamy nogi. Całość spięta jest łącznikiem centralnym (ucho asekuracyjno-zjazdowe lub po prostu wspornik), poprzez ogniwo górne (na pasie biodrowym) i ogniwo dolne (pomiędzy pasami udowymi). Taka konstrukcja pozwala wiązać się liną, przekładając ją jednocześnie przez oba ogniwa. Przy upadku, działające siły rozkładają się w ten sposób, że prawie całość siły hamowania przejmują oba pasy udowe (czyli nasze nogi). Pas biodrowy spełnia głównie funkcję stabilizacyjną, zapobiegając przewróceniu się głową w dół. Tym samym możliwa jest skuteczna absorpcja siły hamowania i amortyzacja upadku. Łącznik centralny służy również do mocowania przyrządu asekuracyjno-zjazdowego. Każda uprząż posiada na pasie biodrowym zapięcie, a modele uprzęży uniwersalnych pozwalają na regulację średnicy pasów udowych. Pas biodrowy wyposażony jest zwykle w uchwyty sprzętowe (troki), służące do noszenia sprzętu podczas wspinaczki.

Takim, mniej więcej, wymaganiom wytrzymałościowym powinny sprostać pasy udowe. Łącznik centralny (asekuracyjno-zjazdowy), najważniejszy element uprzęży, poddany jest z kolei sile stanowiącej sumę tych dwóch składowych sił działających na pasy udowe. Są to założenia bardzo surowe i tak naprawdę w życiu wspinaczkowym nigdy nie wystąpią. Dobrze jednak jest wiedzieć, jak wytrzymały jest to sprzęt.

Jeśli chodzi o możliwości regulacji uprzęży dolnej, to w zasadzie mamy na rynku dwa jej rodzaje:

  • uprzęże nieregulowaneUprząż nieregulowana. Odpowiedni rozmiar pasów udowych musimy dobrać przy zakupie.

Możemy oczywiście regulować obwód pasa biodrowego, ale jeśli chodzi o pasy udowe, to musimy dobrać odpowiedni rozmiar przy zakupie.

Przeznaczone są głównie do wspinaczki sportowej (sztuczne ściany, skałki). Komfort, lekkość, prostota i ergonomia zapewniają doskonałą swobodę ruchów. No, i nie trzeba sobie zawracać głowy regulacją pasów udowych.

  • uprzęże regulowane

... i z mozliwością regulacji ich wysokości na nogach.Uprząż regulowana z możliwością dopasowania obwodu pasów udowych do własnych rozmiarów...Możemy dopasować pas biodrowy (czasami nawet w kilku miejscach), średnicę każdego z pasów udowych, a nawet (do pewnego stopnia) wysokość ich umiejscowienia na nogach. Najlepiej się nadają do wspinaczek wysokogórskich, a w szczególności - zimowych. Pełna regulacja umożliwia dopasowanie do ciała w ubraniach różnej grubości. Taka uprząż nieodzowna jest również osobom o nietypowej sylwetce oraz jeśli jest wspólnie używana przez np. dwie osoby.

Jak prawidłowo dobrać uprząż?

  1. Powinna być łatwa do włożenia - bez niepotrzebnych klamer, sprzączek, połączeń, punktów napięć. Uprzęże dla pań mają trochę inne rozmiary, ze względu na inne niż u panów proporcje pomiędzy obwodem pasów udowych a talią. Mają też dłuższy łącznik, ponieważ talia u kobiet położona jest wyżej, niż u mężczyzn,
  2. Siłę hamowania podczas odpadnięcia przejmują przede wszystkim pasy udowe, a więc nogi, natomiast pas biodrowy spełnia funkcje stabilizacyjną. Wybierzmy taki model, który będzie miał szerokie pasy udowe i wyściełany pas biodrowy,
  3. Załóżmy uprząż i parokrotnie podnieśmy na przemian nogi, zginając je w Wyprostowana dłoń powinna luźno zmieścić  się w przestrzeni między udem a pasem udowymkolanach. Jeżeli pasy udowe ściśle przylegają do ud, uprząż jest za ciasna. Jeżeli po wyprostowaniu nogi pasy udowe opadają w dół, uprząż jest za luźna. Inny sprawdzian to próba włożenia dłoni pod pasy udowe – powinny się tam zmieścić,
  4. Spróbujmy dokonać symulacji noszenia sprzętu na uprzęży. Czy wszystko się mieści? W niektórych typach uprzęży uchwyty sprzętowe są skoncentrowane po prawej stronie – to jest dogodne dla praworęcznych, ale jeżeli jesteśmy leworęczni powinniśmy raczej rozejrzeć się za symetrycznym rozmieszczeniem uchwytów. Uprzęże do wspinaczki sportowej mają zwykle mniej troków,
  5. Wspinacze niewysocy, o krótszych nogach, mogą rozważyć zakup uprzęży górnej (z uchwytami sprzętowymi) lub pomocniczej uprzęży sprzętowej (szpejarki), po to, żeby uniknąć obijania się sprzętu o kolana,
  6. Uprzęże z przesuniętymi bardziej do przodu trokami sprzętowymi ułatwiają szybsze wpinanie i wypinanie poszczególnych elementów,
  7. Łączniki typu velcro, czy plastikowe uchwyty, ułatwiają szybsze operowanie sprzętem, ale też stwarzają niebezpieczeństwo równie łatwego zgubienia go. W skałkach – pół biedy, ale jeśli zamierzamy iść w góry wysokie...?

Eksploatacja uprzęży...

Ponieważ uprząż jest bardzo ważnym elementem zapewniającym bezpieczeństwo wspinaczki, musimy o nią odpowiednio dbać oraz umieć ocenić jej przydatność do eksploatacji. Niestety, musimy zwykle zdać się na własne zmysły, żeby ocenić stan zniszczenia. Przyjrzyjmy się więc, jak wygląda łącznik centralny, klamry, miejsca zszyć, czy nie jest przetarta, pocięta itd. Traktujmy uprząż jak linę. Nie wrzucajmy jej na dno plecaka – lepiej trzymać ją w specjalnym worku, na wierzchu. Niektórzy producenci sugerują, żeby zmieniać uprząż tak często, jak zmienia się linę, np. „Petzl” rekomenduje żywotność uprzęży na okres 5 lat.

Stanowisko UIAA w tej kwestii jest jednoznaczne: uprząż powinna być wycofana z użytkowania po poważnych odpadnięciach z użyciem liny dynamicznej, których współczynnik odpadnięcia przekroczył wartość „1”.

Dobra uprząż to taka, która "wie", czego Ty chcesz

Atesty

Uprzęże, jak każdy sprzęt wspinaczkowy zapewniający bezpieczeństwo, posiada odpowiedni certyfikat. Informację o ateście znajdziemy zwykle na wewnętrznej stronie pasa biodrowego.

k. t




Wstecz



  AKTUALNOŚĆI
 
2006 © Agencja Trekking Sport :: tel.: +48 (34) 365 24 04; +48 601 09 72 55
 
 





Tablice Gabloty sekretarki szkolenia Tworzenie stron Warszawa łóżka do masażu smiechowo.lapy.pl/?t