Wyprawy wspinaczkowe
witamy 2018-07-19
Wspinaczka górska
Wstecz


Dodano dnia:
2010-12-01

Sprzęt w górach. Buty: cz.II

Poradniki
Sprzęt

Co wybrać, jak dopasować?

Producenci butów w konstrukcji modeli biorą pod uwagę rożne czynniki – cechy anatomiczne naszych stóp (szerokie, wąskie, wysokie, niskie), rozmiar, modę (kolor, wstawki) no i oczywiście doniesienia z pierwszej linii frontu czyli uwagi od wspinaczy testujących dany model. Produkowane są również woluminy w postaci bardzo szerokich (wąskich), bardzo dużych (małych), marszczone bardziej, marszczone mniej, wyższe, niższe itd. Przy zakupie ostatecznym wszystko to musimy wziąć pod uwagę. Może być tak, że najbardziej wyśniony, topowy model nam nie pasuje.

White Mountain

Alta Via

Matterhorn Extrem

Model i firma

Meindl

Typ buta

Plastik

Skóra

Typ raka

White Mountain

B3

Clima D

 

C3

Matterhorn Extrem

B2

 

x

C2

Alta Via 

B1

 

x

C1

Freney

B2

 

Lorica/Mesh/Gore Tex®

C2

Najlepiej zakupu dokonywać pod koniec dnia, kiedy nogi mamy zmęczone, stopy podpuchnięte i powiększone (nie wspominając  o subtelnym zapachu, który się z nich wydobywa).

Przy zakupie butów ze skóry powinniśmy zwrócić uwagę na jej grubość (jakość), szczególnie wokół ważnych dla nas części stopy (palce, pięta) – minimalna grubość powłoki to 2,5 do 3 mm. Ważne podczas podchodzenia (schodzenia) – piargi, niższe piętra lodowca, bloki skalne…

Maksymalnie należy wykorzystać próbowanie buta w sklepie – przespacerujmy się w nich kilka razy, podskoczmy, stańmy na przedniej krawędzi, na tylnej, skoczmy (wystarczy pół  metra wysokości) obciążając całą podeszwę (test absorpcji szoku uderzeniowego); w niektórych sklepach są mini ścianki wspinaczkowe, więc może pozwolą nam się w nich wspiąć.

Możemy wydać niezłą kasę i poświęcić dużo czasu zanim dobierzemy tą właściwą dla nas parę. Ale koniec dnia na zakup jest korzystny z tego względu, że jeżeli włożymy nasze umęczone stopy w wybrany model i poczujemy się w nich naprawdę komfortowo, to prawdopodobnie to są te buty. Musimy zwrócić na to uwagę, ponieważ poważne trekkingi, wyprawy, wspinaczki w Alpach (zimą w Tatrach) będą wymagały od nas całodziennego (czasami i całonocnego) przebywania w nich. Stopa musi „leżeć” wygodnie i solidnie w bucie, nawet pod koniec długiego i morderczego dnia. Nie ma nic gorszego niż schodzić z gór kulejąc, klnąc na czym świat stoi, ze świeżym mięskiem na stopach.., by następnego dnia nie być w stanie założyć butów w ogóle.

  Pro IceIve Light GTX

Pro Thermic

Model i firma

Salomon

Typ buta

Plastik

Skóra

Typ raka

Pro Ice

B3

Clima D

 

C3

Pro Thermic

B3

 

x

C3

Ice Light GTX 

B3

 

x/cordura

C3

Super Mountaoin 9 Guide

B3

 x

x

C3

Produkcja buta, to nie taka prosta sprawa. To spory ładunek inżynierii biomechanicznej. Nasze nogi to 28 kości, czyli 1/3 całego układu szkieletowego, 55 połączeń stawowych, nie wspominając o licznych ścięgnach, włóknach, mięśniach. Czy rzeczywiście pamiętamy o nich, czy dbamy o nie, żeby pracowały a jednocześnie odpoczywały? Dla zbyt wielu z nas buty to utrapienie tylko dlatego, że ktoś nas namówił, że podobał nam się kolor, że nie do tego miały służyć… Jeżeli upragniony weekend spędzasz w domu z nogami na kanapie, zamiast prysnąć w góry, to coś tu jest nie w porządku.

Będzie łatwiej, jeżeli choć trochę zrozumiemy nasze stopy, bo jak mawiał Leonardo daVinci: "Ludzka stopa jest machiną o mistrzowskiej konstrukcji oraz dziełem sztuki".

Spróbujmy wyobrazić sobie stół z trzema nogami. Jak wiemy, stół z trzema nogami jest fajny (wygląda fajnie) do momentu, kiedy go nie ruszamy. Kiedy będziemy chcieli się oprzeć, przewróci się. Tak samo zachowują się nasze stopy. Stopa ma trzy kluczowe punkty (części) kontaktu z podłożem: stęp, śródstopie i palce. Trochę jak ze statywem do aparatu. Możemy go szybko ustalić na równym podłożu; na nierównym – już gorzej. Płaskostopie, stopa „uciekająca” na zewnątrz czy do wewnątrz – to wszystko ma znaczenie. Fatalnie dobrany but może skutkować niewłaściwym rozkładem sił w stawie kolanowym i biodrowym, co w dłuższym odcinku czasu może te stawy upośledzać. Mówimy o tzw. pronacji (to przechylanie się naszej kostki do wewnątrz w efekcie przenoszenia ciężaru ciała)  i supinacji (przechylanie się kostki na zewnątrz). Pronacja i supinacja związane są z ruchem. Pronacja jest naturalnym efektem przenoszenia ciężaru ciała od pięty ku palcom. Jest to mechanizm, który pozwala naszemu ciału lepiej zamortyzować zetknięcie z podłożem, dostosować stopę do nierówności podłoża. Dopiero kiedy nasza kostka odchyla się nadmiernie możemy mówić o sytuacji nienaturalnej. Jeśli nasza stopa przetaczając się tylko supinuje to jest to nienaturalne. Brak pronacji jest nienaturalny. Nadmierna pronacja może powodować, że nasze stawy nie pracują w jednej płaszczyźnie i destabilizować nasz krok. Może wpłynąć na destabilizację kolana, biodra i całej sylwetki.
Bóle w okolicy kostki (przyśrodkowej), tylnej części łydki czy pod kolanem po stronie przyśrodkowej mogą mieć oczywiście anatomiczne skłonności, ale przede wszystkim to skutek złego doboru buta.
Jeżeli stopa w ogóle nie pronuje to oznacza, że biegacz spada na ziemię bardzo twardo, słabo amortyzując. Osoby z nadmierną supinacją częściej skręcają staw skokowy. Supinacja może (ale nie musi) wiązać się z nadmiernym wysklepieniem stopy. Odcisk takiej stopy wygląda w taki sposób jakby nie było połączenia z boku pomiędzy piętą a śródstopiem. Stopy nadmiernie wysklepione znacznie słabiej amortyzują podczas biegania. I tu pojawia się problem - powinniśmy mieć buty bardziej amortyzowane, ale z drugiej strony nadmierna amortyzacja może powodować zwiększone ryzyko skręcenia stawu skokowego. Najlepiej więc wybrać wtedy buty dla stopy neutralnej, kierując się także naszą wagą. Im lżejszy zawodnik tym mniej wymaga amortyzacji.
Zarówno przy nadmiernej pronacji, jak i supinacji może dojść do urazów czy przeciążeń rozcięgna podeszwowego lub ścięgna Achillesa.

Lhotse GTX

Glacier

Nuptse

Model i firma

La Sportiva

Typ buta

Plastik

Skóra

Typ raka

Lhotse GTX

B3

 x

C3

Nuptse

B3

 

x/+botek wewnętrzny

C3

Glacier

B1

 

x

C1

Karakorum

B2

 

x

C2

Jak stwierdzić czy mam supinacje czy pronację?

Oczywiście powinien pomóc nam w tym przeszkolony personel sklepu. Jeśli jednak nie możemy na to liczyć, poprośmy kogoś o narysowanie linii wzdłuż Achillesa (przez jego środek). Zacznijmy się poruszać- chodzić, biegać, druga osoba niech obserwuje ustawianie się tej linii.

Pomijając kwestie aberracji anatomicznej, podczas długiego dnia marszu, wspinaczki nasze stopy mają tendencje do rozpychania się tzn. stają się dłuższe i szersze a wewnętrzna kostka może mieć nawet 2 do 2,5cm przyrostu. Z pewnością poczujemy to w ciężkich butach plastikowych czy skórzanych, zwłaszcza pod koniec dnia, ponieważ kostka będzie „obijała” się o wewnętrzną stronę buta.

Bardzo pomocne mogą okazać się wstępnie uformowane wkładki np. amerykańskie Superfeet ® foofbed lub łatwiej dostępne wkładki francuskiej firmy Comformable®, do koloru, do wyboru - do biegania, do spaceru, do wspinaczki, na narty, na zimno, na ciepło…
Można się zastanawiać, dlaczego płacąc tyle pieniędzy za buty, potrzebuje jeszcze wkładki. Czasami warto, a nawet trzeba…

Roc and Ice GTX

Alpine Expert

Alpinist GTX

Model i firma

Millet

Typ buta

Plastik

Skóra

Typ raka

Roc and Ice GTX

B3

 x

C3

Alpinist GTX

B3

 

x

C3

Alpine Extrem

B3

 

x/wewnętrzny but chroniony gore-tex'owym wysokim ochraniaczem

C3

Radikal Lite

B1

 

x/nowa technologia

C1

Jak troszczyć się o buty?

Różne typy skór, wymagają różnych metod ich impregnacji. Skórę tzw. tradycyjną powinno się traktować Nikwax’em – spray albo pasta. Buty muszą być dostatecznie suche, żeby pociągnąć je tym środkiem. Do innych typów skór, jak np. nubuk, suede rekomendowane są  Nikwax Nubuck lub Nikwax Suede.

Podczas suszenia unikajmy zbyt silnego strumienia ciepła. W warunkach domowych, w temperaturze pokojowej, stary sprawdzony sposób to napakować do środka gazet, które absorbują wilgoć a buty schną wolno. Nigdy nie pozwalajmy wyschnąć skórze „na wiór”, bo w którymś miejscu pęknie.

Plastiki? Tutaj chłopaki nie wymagają szczególnej pielęgnacji. Wyjmujemy botek wewnętrzny, jeżeli wilgotny pakujemy do środka gazety (warunki domowe);w warunkach wyprawowych, pakujemy do śpiwora. Niektóre materiały, z których wykonany jest botek wewnętrzny, można traktować sprayem odpornym na wodę. Nie stawiajmy skorup, zewnętrznego buta plastikowego, na grzejniku, przy ognisku, na piecu ani też nie pakujmy do środka żadnych grzałek. Przy podniesionej temperaturze, plastik ma tendencje do deformacji. Nawet, jeżeli tego nie zauważymy, to najlżejszą deformację odczują nasze stopy.

Garmont Tower GTX

Zamberlan Expert PRO GT

Kayland Apex Rock

Vasque Radiator

Model i firma

Typ buta

Plastik

Skóra

Typ raka

Garmont

Tower GTX

B2

 x

C2

Vasque

Radiator

B3

 

x/+wewnętrzny botek

C3

Kayland

Apex Rock

B2

 

x/+nylon

C2

Zamberlan

Expert PRO GT

B3

 

x/podwójny język

C3

Buty dla pań? A jakże!

Stopy pań różnią się trochę od stóp męskich. Nie ma w tej chwili liczącego sie producenta, który nie oferował by women’s boots i który nie brałby pod uwagę takich różnic jak:

  • pięta jest węższa i prostsza,
  • łuk wygięcia stopy jest dużo wyżej,
  • przód stopy nie jest tak rozbudowany,
  • skóra na stopie w całości jest delikatniejsza,
  • mięśnie łydki schodzą niżej

Nawet faceci, którzy wpasowują się w któryś tych punktów, powinni poszukiwać typu butów, które odpowiadają tym kryteriom.

I jeszcze słowo o rakach…

Nawet jeżeli dokonamy udanego zakupu butów a źle dobierzemy raki do nich, to znowu czeka nas horror.
Istnieje pewien prosty system doboru szczególnego modelu buta do raka. Buty stopniuje się w zależności od ich sztywności. Stopień ”0” oznacza, że but jest maks miękki i praktycznie nie współpracuje z żadnym typem raków. Stopień ”3” zaś to but przeznaczony do współpracy z rakiem w pełni sztywnym, najczęściej z full automatem.

B0 – miękki, lekki (pół)but trekkingowy, zupełnie nie przeznaczony do współpracy z żadnym typem raków. Zakładanie na siłę, może być niebezpieczne.

B1 – spacerowy ale sztywniejszy but, często noszony podczas trekkingów, może współpracować z rakami typu turystycznego, przytwierdzany do buta za pomocą pasków; z przodu i z tyłu często plastikowe obejmy stabilizujące but; techniczne wspinanie wykluczone.

B2 – sztywny, ale nie w całości usztywniony but (niektóre modele butów skórzanych), do których można zapiąć zarówno raki paskowe jak i półautomaty (zatrzask na pięcie); but 3 sezonowy (wiosna, lato, jesień); III, IV stopień trudności wspinaczkowych, to wszystko na co można sobie pozwolić.

Uwaga: zakładanie na ten typ butów raków o w pełni sztywnej konstrukcji, może je dodatkowo usztywnić, ale musimy być o tym przekonani. Jeżeli mamy jakiekolwiek wątpliwości, zastosujmy typ raków wg tego schematu.

B3 – w pełni  usztywniony but (buty plastikowe, niektóre modele butów ze skóry), do wszystkiego i na wszystkie pory roku; można zapiąć praktycznie każdy typ raków, ale najlepiej pracują z rakami „full –automat”. Trudne techniczne wspinanie w lodzie, w mikście w każdych górach.

Udanego zakupu! Krzysztof Treter




Wstecz



  AKTUALNOŚĆI
 
2006 © Agencja Trekking Sport :: tel.: +48 (34) 365 24 04; +48 601 09 72 55
 
 





Tablice Gabloty sekretarki szkolenia Tworzenie stron Warszawa łóżka do masażu smiechowo.lapy.pl/?t